کاوشی در راهکارهای انگیزش در قرآن کریم با روش تحلیل مضمون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 قم . بنیاد شهرک زین الدین خیابان شهید محرابیان کوچه 4 برج سپید بلوک ارغوان واحد 102

2 کارمند مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران

3 دفتر تبلیغات اسلامی

چکیده

رفتارهای انسان به انگیزه او بستگی دارد. «انگیزش» یا همان ایجاد انگیزه در انسان از مباحث مهم روان‌شناسی است که در علوم تربیتی، روان‌شناسی، مدیریتی و ... کاربرد فراوان دارد. بسیاری از روان شناسان غربی انگیزه های انسان را منحصر در نیازهای دنیوی، اعم از مادی و غیر مادی می دانند، اما باید توجه داشت که چنین نظریاتی انسان را در حد همان نیازها محدود می کنند و پاسخگوی بسیاری از نیازهای فرادنیایی آدمی نیستند. هدف از این مقاله بررسی مسئله انگیزش در تربیت دینی و ارائه راهکارهای آن با استفاده از تعالیم قرآن کریم با تاکید بر تفسیر شریف المیزان می‌باشد. روش تحقیق روش تحلیل مضمون بوده و یافته های تحقیق با این روش تحلیل و سازماندهی شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که عوامل ایجاد انگیزه در قرآن کریم شامل راهکارهای دنیایی مادی و غیر مادی، راهکار های اخروی (انذار و تبشیر) و راهکار حب خدا می باشد که متناسب با سطح ایمان و اعتقاد افراد در تربیت آنها قابل استفاده است. هرچند راهکارهای انگیزش‌های دنیوی و اخروی مورد تأیید اسلام هستند، اما مهم‌ترین عامل انگیزشی در قرآن، حبّ خداست، یعنی همان محبّتی که از عبودیت فرد سرچشمه می‌گیرد. البته انگیزشی که از این طریق حاصل می‌شود، والاترین مرتبۀ انگیزش است و لزوماً برای عموم افراد قابل إعمال نیست، چرا که اکثر انسان‌ها با عوامل دنیوی و برخی نیز با عوامل اخروی برانگیخته می شوند.